Oefenopgaven kettingregel met stapsgewijze antwoorden

Kort antwoord: de kettingregel differentieert een functie binnen een andere functie: als y = f(g(x)), dan is dy/dx = f′(g(x)) · g′(x). In woorden: differentieer de buitenkant, laat de binnenkant ongewijzigd en vermenigvuldig met de afgeleide van de binnenkant.

Hoe herken je een kettingregel-probleem?

Vraag jezelf af: "Staat er iets anders dan een gewone x binnen haakjes, onder een wortel, in een exponent of in een goniometrische functie?" Zo ja, dan heb je de kettingregel nodig. sin x heeft hem niet nodig; sin(3x²) wel. ex niet; e5x−1 wel.

Een betrouwbare methode is om de lagen te benoemen voordat je differentieert:

  1. Schrijf de binnenkant als u (bijvoorbeeld u = 3x²).
  2. Differentieer de buitenkant alsof u gewoon x was (d/du sin u = cos u).
  3. Vermenigvuldig met du/dx (6x).
  4. Substitueer u terug: cos(3x²) · 6x = 6x cos(3x²).

Als je twijfelt of je in plaats daarvan de product- of quotiëntregel moet gebruiken, lees dan eerst Kettingregel, productregel of quotiëntregel?.

Uitgewerkte opgaven

Opgave 1: y = (4x − 7)5

Buitenkant: u5 → 5u4. Binnenkant: u = 4x − 7 → u′ = 4.
dy/dx = 5(4x − 7)4 · 4 = 20(4x − 7)4.

Opgave 2: y = √(x² + 1)

Herschrijven: (x² + 1)1/2. Buitenkant → ½u−1/2. Afgeleide binnenkant: 2x.
dy/dx = ½(x² + 1)−1/2 · 2x = x / √(x² + 1).

Opgave 3: y = esin x

Buitenkant: eu → eu. Binnenkant: sin x → cos x.
dy/dx = cos x · esin x.

Opgave 4: y = ln(3x² + 2x)

Buitenkant: ln u → 1/u. Afgeleide binnenkant: 6x + 2.
dy/dx = (6x + 2) / (3x² + 2x).

Opgave 5 (drie lagen): y = sin³(2x)

Lagen: de derde macht van sinus van 2x, oftewel [sin(2x)]³. Werk van buiten naar binnen:

  • Derde macht: 3[sin(2x)]²
  • Sinus: cos(2x)
  • Binnenkant: 2

dy/dx = 3 sin²(2x) · cos(2x) · 2 = 6 sin²(2x) cos(2x).

Opgave 6 (ketting + product): y = x² · cos(5x)

Eerst de productregel: (x²)′cos(5x) + x²(cos 5x)′. De tweede afgeleide vereist de kettingregel: (cos 5x)′ = −5 sin(5x).
dy/dx = 2x cos(5x) − 5x² sin(5x).

Fouten die punten kosten

  • De kettingafgeleide vergeten. d/dx sin(4x) is 4cos(4x), niet cos(4x). Dit is veruit de meest gemaakte fout.
  • De binnenkant veranderen. d/dx (x³ + 1)² is 2(x³ + 1) · 3x², niet 2(3x²).
  • Eén laag te vroeg stoppen bij functies met drie lagen zoals sin³(2x).
  • Notatiefouten maken: sin²x betekent (sin x)², terwijl bij sin(x²) juist x² binnenin staat.

Oefengedeelte

Probeer deze opgaven eerst op papier te maken voordat je de antwoorden hieronder bekijkt.

  1. y = (2x + 3)6
  2. y = cos(x³)
  3. y = e−4x
  4. y = ln(cos x)
  5. y = √(1 − x²)
Toon antwoorden
  1. 12(2x + 3)5
  2. −3x² sin(x³)
  3. −4e−4x
  4. −tan x
  5. −x / √(1 − x²)

Test jezelf vervolgens met de onderstaande quiz van 10 vragen. Maak je steeds dezelfde fouten? De gratis analyse voor analyse/calculus laat zien welke onderwerpen je punten kosten. Meer verdieping: onderwerp-pagina over afgeleiden en de calculus-instaptoets.

Quiz: 10 questions

Pick an answer to see if you're right and why.

  1. 1. d/dx (3x + 1)^4 = ?

  2. 2. d/dx sin(5x) = ?

  3. 3. d/dx e^(x²) = ?

  4. 4. d/dx ln(x² + 4) = ?

  5. 5. d/dx √(2x + 9) = ?

  6. 6. d/dx cos(x³) = ?

  7. 7. d/dx sin²x = ?

  8. 8. d/dx (x² − 1)^(−3) = ?

  9. 9. d/dx tan(4x) = ?

  10. 10. d/dx e^(sin 2x) = ?

Vragen van studenten

Wanneer heb ik de kettingregel nodig?

Wanneer er in een functie iets anders staat dan alleen x, zoals sin(3x), (2x+1)^5 of e^(x^2). Differentieer de buitenkant, laat de binnenkant staan en vermenigvuldig met de afgeleide van de binnenkant.

Wat is de meest gemaakte fout bij de kettingregel?

Vergeten te vermenigvuldigen met de afgeleide van de binnenste functie, bijvoorbeeld cos(4x) opschrijven in plaats van 4cos(4x) als de afgeleide van sin(4x).

Hoe pak ik drie lagen aan?

Werk van buiten naar binnen: differentieer één laag tegelijk en vermenigvuldig alle factoren met elkaar. Voor sin^3(2x) levert dat 3sin^2(2x) maal cos(2x) maal 2 op.

Vind je dit nog lastig?

Vraag de NoetaMind-tutor om het op jouw niveau uit te leggen en je oefenvragen te geven. Je hebt een account nodig; je vraag staat klaar zodat je hem kunt controleren voordat je verstuurt.

Gerelateerde onderwerpen