Partiële integratie: een stapsgewijze handleiding voor beginners

Kort antwoord: partiële integratie keert de productregel om: ∫u dv = uv − ∫v du. Kies u als het deel dat eenvoudiger wordt bij differentiëren (gebruik de volgorde LIATE: Logaritmen, Inverse goniometrie, Algebraïsch, Goniometrie, Exponentieel), stel dv gelijk aan de rest en pas dan de formule toe.

Waar de formule vandaan komt

Volgens de productregel geldt (uv)′ = u′v + uv′. Integreer beide zijden: uv = ∫v du + ∫u dv. Omschrijven levert de formule op. Partiële integratie is dus simpelweg de productregel in omgekeerde richting — daarom werkt het zo goed bij producten zoals x·ex. Weet je niet zeker of partiële integratie de juiste methode is? Lees dan wanneer je partiële integratie gebruikt.

De vier-vakjesmethode

Teken vier vakjes voordat je begint: u, du, dv, v. Door deze eerst in te vullen, voorkom je de meeste fouten.

Uitgewerkte voorbeelden

Voorbeeld 1: ∫x ex dx

u = x, du = dx; dv = exdx, v = ex.
∫x ex dx = x ex − ∫ex dx = x ex − ex + C.

Voorbeeld 2: ∫x cos x dx

u = x, du = dx; dv = cos x dx, v = sin x.
= x sin x − ∫sin x dx = x sin x + cos x + C.

Voorbeeld 3: ∫ln x dx (het verborgen product)

Schrijf dit als ∫ln x · 1 dx. u = ln x, du = (1/x)dx; dv = dx, v = x.
= x ln x − ∫x · (1/x) dx = x ln x − x + C.

Voorbeeld 4: ∫x² ex dx (tweemaal partieel)

u = x², dv = exdx → x²ex − ∫2x ex dx. Pas Voorbeeld 1 toe op de overgebleven integraal:
= x²ex − 2(x ex − ex) + C = ex(x² − 2x + 2) + C.

Voorbeeld 5: ∫ex sin x dx (de lus)

Noem de integraal I. Partieel integreren met u = sin x: I = ex sin x − ∫ex cos x dx. Nogmaals partieel met u = cos x: ∫excos x dx = ex cos x + I.
Dus I = ex sin x − ex cos x − I, wat leidt tot I = ½ex(sin x − cos x) + C.

Voorbeeld 6: bepaalde integraal ∫01 x e2x dx

u = x, v = ½e2x: [½x e2x]01 − ∫01 ½e2x dx = ½e² − [¼e2x]01 = ½e² − ¼e² + ¼ = (e² + 1)/4.

Veelgemaakte beginnersfouten

  • u = ex kiezen bij ∫x ex dx — de nieuwe integraal wordt moeilijker, niet eenvoudiger.
  • Teken- of minfouten met de min voor ∫v du, vooral wanneer v negatief is (zoals −cos x).
  • Vergeten uv te evalueren op de integratiegrenzen bij bepaalde integralen.
  • De constante + C vergeten bij onbepaalde integralen.

Oefenopgaven

  1. ∫x sin x dx
  2. ∫x e3x dx
  3. ∫x ln x dx
  4. ∫arctan x dx
Antwoorden tonen
  1. −x cos x + sin x + C
  2. (x/3)e3x − (1/9)e3x + C
  3. (x²/2)ln x − x²/4 + C
  4. x arctan x − ½ln(1 + x²) + C

Probeer nu de quiz met 8 vragen. Voor het grotere geheel kun je terecht op de overzichtspagina over integralen, en gebruik de gratis diagnostische toets om te zien of integreren echt je zwakke plek is.

Quiz: 8 questions

Pick an answer to see if you're right and why.

  1. 1. De formule voor partiële integratie is:

  2. 2. Wat is voor ∫x e^x dx de beste keuze voor u?

  3. 3. ∫x e^x dx = ?

  4. 4. ∫x cos x dx = ?

  5. 5. Wat is dv bij ∫ln x dx?

  6. 6. ∫ln x dx = ?

  7. 7. Hoe vaak pas je partiële integratie toe bij ∫x² e^x dx?

  8. 8. Welk type moet volgens LIATE gewoonlijk u zijn bij ∫x² ln x dx?

Vragen van studenten

Wat is de formule voor partiële integratie?

∫u dv = uv − ∫v du. Deze formule ontstaat door de productregel te integreren.

Hoe kies ik u?

Gebruik LIATE: Logaritmen, Inverse goniometrie, Algebraïsch, Goniometrie, Exponentieel. Kies voor u het type dat het eerst in de lijst voorkomt, omdat dit vereenvoudigt bij differentiëren.

Wat als partiële integratie in een cirkel ronddraait?

Bij integralen zoals ∫e^x sin x dx pas je partiële integratie twee keer toe, waarna je de oorspronkelijke integraal algebraïsch oplost.

Vind je dit nog lastig?

Vraag de NoetaMind-tutor om het op jouw niveau uit te leggen en je oefenvragen te geven. Je hebt een account nodig; je vraag staat klaar zodat je hem kunt controleren voordat je verstuurt.

Gerelateerde onderwerpen