Kort antwoord: partiële integratie keert de productregel om: ∫u dv = uv − ∫v du. Kies u als het deel dat eenvoudiger wordt bij differentiëren (gebruik de volgorde LIATE: Logaritmen, Inverse goniometrie, Algebraïsch, Goniometrie, Exponentieel), stel dv gelijk aan de rest en pas dan de formule toe.
Waar de formule vandaan komt
Volgens de productregel geldt (uv)′ = u′v + uv′. Integreer beide zijden: uv = ∫v du + ∫u dv. Omschrijven levert de formule op. Partiële integratie is dus simpelweg de productregel in omgekeerde richting — daarom werkt het zo goed bij producten zoals x·ex. Weet je niet zeker of partiële integratie de juiste methode is? Lees dan wanneer je partiële integratie gebruikt.
De vier-vakjesmethode
Teken vier vakjes voordat je begint: u, du, dv, v. Door deze eerst in te vullen, voorkom je de meeste fouten.
Uitgewerkte voorbeelden
Voorbeeld 1: ∫x ex dx
u = x, du = dx; dv = exdx, v = ex.
∫x ex dx = x ex − ∫ex dx = x ex − ex + C.
Voorbeeld 2: ∫x cos x dx
u = x, du = dx; dv = cos x dx, v = sin x.
= x sin x − ∫sin x dx = x sin x + cos x + C.
Voorbeeld 3: ∫ln x dx (het verborgen product)
Schrijf dit als ∫ln x · 1 dx. u = ln x, du = (1/x)dx; dv = dx, v = x.
= x ln x − ∫x · (1/x) dx = x ln x − x + C.
Voorbeeld 4: ∫x² ex dx (tweemaal partieel)
u = x², dv = exdx → x²ex − ∫2x ex dx. Pas Voorbeeld 1 toe op de overgebleven integraal:
= x²ex − 2(x ex − ex) + C = ex(x² − 2x + 2) + C.
Voorbeeld 5: ∫ex sin x dx (de lus)
Noem de integraal I. Partieel integreren met u = sin x: I = ex sin x − ∫ex cos x dx. Nogmaals partieel met u = cos x: ∫excos x dx = ex cos x + I.
Dus I = ex sin x − ex cos x − I, wat leidt tot I = ½ex(sin x − cos x) + C.
Voorbeeld 6: bepaalde integraal ∫01 x e2x dx
u = x, v = ½e2x: [½x e2x]01 − ∫01 ½e2x dx = ½e² − [¼e2x]01 = ½e² − ¼e² + ¼ = (e² + 1)/4.
Veelgemaakte beginnersfouten
- u = ex kiezen bij ∫x ex dx — de nieuwe integraal wordt moeilijker, niet eenvoudiger.
- Teken- of minfouten met de min voor ∫v du, vooral wanneer v negatief is (zoals −cos x).
- Vergeten uv te evalueren op de integratiegrenzen bij bepaalde integralen.
- De constante + C vergeten bij onbepaalde integralen.
Oefenopgaven
- ∫x sin x dx
- ∫x e3x dx
- ∫x ln x dx
- ∫arctan x dx
Antwoorden tonen
- −x cos x + sin x + C
- (x/3)e3x − (1/9)e3x + C
- (x²/2)ln x − x²/4 + C
- x arctan x − ½ln(1 + x²) + C
Probeer nu de quiz met 8 vragen. Voor het grotere geheel kun je terecht op de overzichtspagina over integralen, en gebruik de gratis diagnostische toets om te zien of integreren echt je zwakke plek is.